Araştırmacılar İçin

Merkezimizde yürüttüğümüz farklı çalışmalarımızın odaklandığı soruları şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Çocuklar Türkçe’yi nasıl öğreniyorlar?
  • Türkçe’yi anlamada ve öğrenmede nelere dikkat ediyorlar?
  • İki dilli çocuklarda dili öğrenme ve anlama süreci nasıl?
  • Bebekler ve çocuklar anne-babalarının ve başka yetişkinlerin el hareketlerine odaklanıyorlar mı? Odaklanmaları kelime öğrenme süreçlerinde etkili mi?
  • Çocukların kuralları öğrenme ve kurallara uyma süreçlerinde bireysel özelliklerinin ve akran davranışlarının etkileri nedir?
  • Çocuklarda kandırmaya yönelik iletişim becerileri nasıl gelişiyor?
  • Türk İşaret Dili kullanımında çocuklar ve yetişkinler arasında nasıl farklılıklar var?

Çalışmaları nasıl yürütüyoruz?

Bebek ve çocukların kendilerini ifade etme becerileri gelişmekte olduğu için onlarla mülakat ya da anket çalışmaları yürütmek mümkün değildir. Bu nedenle, gözlem, davranış ya da göz izleme yöntemleriyle çocukların gelişimlerini anlamaya çalışmaktayız.

Gözlem çalışmaları:

Çocukların ana-baba, başka yetişkinler veya arkadaşlarıyla olan doğal iletişimlerini ve davranışlarını izlemek amacıyla gözlem çalışmaları yürütmekteyiz. Bu çalışmalar için çocukların yaşlarına uygun oyunumsu etkinliklerden faydalanmaktayız. Genellikle 5-10 dakika süren bu oyunumsu etkinlikleri kameraya kaydederek bebeklerin ve çocukların sözel (örneğin, “a bak bir balon!”demesi) ve sözsüz (örneğin, duvardaki bir objeye işaret parmağıyla işaret etmesi) davranışlarını detaylı olarak incelemekteyiz.

Her çalışmanın yapısına uygun olarak farklı şekillerde kamera kaydı almaktayız. Bazı çalışmalarımızda ev gözlemlerine giderek çocuğun bulunduğu odaya kamera kuruyoruz ve çocuğun doğal ortamında neler yaptığını kaydediyoruz.

Bazı çalışmalarımızda ise merkezimizin gözlem odalarında kamera kaydı yapmaktayız. Bazen odanın dört köşesine koyduğumuz kameralarla çocukların ve ana-babalarının etkileşimlerini detaylı olarak kaydederken bazen tek yönlü ayna arkasından kamera kaydı yaparak çocukların kendi başlarına kaldıklarında neler yaptıklarını kaydetmekteyiz.

Davranış çalışmaları:

Bebek ve çocukların izledikleri bir durum ya da aldıkları bir yönerge sonrasında nasıl tepkiler verdiklerini anlamak için kısa süren oyunumsu etkinlikler yapmaktayız. Bu etkinliklerde çocuklar bazen bir balık krakeri yemek için zilin çalmasını beklerken, bazen bir kuklanın dediğini yapıp diğer kuklanın dediğini yapmamaktadırlar. Bazen de bir araştırmacının işaret ettiği objeyi ya da kutuyu takip edip etmediklerini izlemekteyiz. Bu oyunların her biri genellikle 4-5 dakika kadar sürmektedirler ve çocukların dikkat, bellek, kendilerini denetleme becerilerine dair bilgiler vermektedirler.

Göz izleme çalışmaları:

Çocukların davranışsal gelişimlerini çalışmanın bir yolu da göz izleme çalışmalarıdır. Bu çalışmalarda bebeklerin ve çocukların izledikleri bir video veya gördükleri bir resimde nelere ve nereye dikkat ettiklerini anlamaktayız. Bu çalışmalar, özellikle dil yetisi gelişmemiş bebekler ve küçük yaş çocuklarla yürütülmektedir ve bizlere çok önemli bilgiler vermektedir.

Bu çalışmalarda çocuklar bir bilgisayar ekranına bakmaktadırlar. Ekranda bazen kısa bir video bazense bir resim bulunmaktadır. Çocuklar ekrandaki görsellere bakarken dikkat düzeyini değerlendirmek amacıyla göz hareketlerini özel bir kamerayla takip ediyoruz. Baktıkları ekranın sol ve sağ alt köşelerinde yer alan bu kameralara göz izleme cihazı denmektedir ve gözbebeğinin hareketlerini detaylı bir şekilde takip edip kaydetmektedir. Bu modern teknik sayesinde çocuğunuzun ne zaman ve nereye baktığını ve belli video görüntülerine ne kadar süre dikkatini verdiğini kapsamlı bir şekilde anlayabiliyoruz. Bu sayede çocukların sosyal- bilişsel yeteneklerini anlama fırsatı elde ediyoruz.

Psikoloji çalışmalarında sıklıkla kullanılan bu yöntem zararsızdır. Çocuklar göz izleme cihazının yaptığı kayıtların farkına bile varmamaktadırlar. Bu çalışmalar esnasında çocuğun velisi de genellikle yanında bulunmaktadır.